Słynne pociągi – CZANTORIA i WISEŁKA – W Chybiu na ręcznym

Dziś w legendarnych pociągach opiszemy dwa – Czantorię i Wisełkę. Oba zapisały się w historii szlaku kolejowego do Wisły głównie z tego powodu, że można było je nazwać super osobówkami, których zadaniem było najszybsze połączenie Górnego Śląska i Krakowa z Wisłą i Ustroniem.


Pociągi te zawsze kursowały jako przyspieszone z krótkimi epizodami gdy stawały się pociągami pospiesznymi. Będąc jednak pociągami osobowymi zawsze zatrzymywały się na większych stacjach i przystankach wywołując tym falę kontrowersji, ale o tym później.

Pociąg bez nazwy w relacji Kraków Główny – Ustroń wyjechał pierwszy raz w rozkładzie 1970/1971. Podróżni po przyjeździe do Ustronia mogli kontynuować podróż do Wisły po godzinie czasu, ale w tamtych czasach nikt chyba się tym nie przejmował. Natomiast pierwowzór Czantorii wyjeżdżał z Katowic o 8:13, aby o 10:24 zameldować się w Wiśle Głębcach. Gwoli ciekawostki należy dodać, że obrót składu w Chybiu (wtedy jeszcze nie dało się jechać do Wisły z pominięciem tej stacji) trwał 6 minut. Skład nie zatrzymywał się w Pszczynie a po odjeździe z Chybia zatrzymywał się dopiero w Ustroniu, następnie w Polanie, Wiśle Uzdrowisku i Dziechcince. Skład do Krakowa kursował w dni świąteczne od 14 czerwca do 27 września, natomiast skład do Katowic w dniach 2 czerwca – 27 września.

Do roku 1973/1974 nie zachodziły większe zmiany w harmonogramie obu pociągów poza dodaniem w roku 1973 super osobówki w relacji Katowice – Ustroń bisującej skład Katowice – Wisła, ale z równie dobrym jak na tamte lata czasem przejazdu 1h 52 m.

W następnym rozkładzie „bisa” do Ustronia zlikwidowano wydłużając jednocześnie skład z Katowic na relację Ząbkowice Będzińskie – Wisła Głębce. Oczywiście Ząbkowice Będzińskie to nic innego jak Dąbrowa Górnicza Ząbkowice. Jednak w dwa lata później ponownie wydłużono relację tego pociągu tym razem do samego Zawiercia. W tym samym czasie wydłużono skład z Krakowa do stacji Wisła Uzdrowisko.

Na początku lat 80 składy z Krakowa i Zawiercia kursowały w dni świąteczne, a skład z Zawiercia kursował także w dni robocze, ale z Katowic. Oba pociągi kursowały już przez Chybie Mnich nie zatrzymując się na odcinku od Pszczyny i Czechowic do Skoczowa.  Czas przejazdu z Katowic do centrum Wisły wynosił wtedy 1h 56 minut. Natomiast w połowie lat 80 oba składy kursowały w weekendy, a skład z Zawiercia docierał z centrum Katowic do centrum Wisły w czasie 1h 48 minut.

Na początku lat 90 skład z Krakowa niezmiennie był pociągiem przyspieszonym natomiast skład z Zawiercia skrócono ponownie do Katowic, zmieniono jego kategorię na pospieszny podkręcając jednocześnie czas przejazdu ze stolicy Śląska do Perły Beskidów. Pociąg po odjeździe z Katowic meldował się w Wiśle Uzdrowisku po 1h 40 minutach co dziś jest wynikiem naprawdę imponującym. Dla pewnej równowagi pociąg z Krakowa zaczął zatrzymywać się wszędzie od Pierśćca po samą Wisłę.

Szybko jednak okazało się, że „Czantorię” jak nazwano pociąg od rozkładu w 1994 roku można podkręcić jeszcze bardziej i tak oto czas jazdy Katowice – Wisła wyniósł wtedy 1h 33 minuty.

Na początku lat 2000 oba pociągi zaczęły wydłużać swoje czasy przejazdu o ile „Czantoria” trzymała się całkiem nieźle wydłużając czas przejazdu o ok. 10 – 15 minut o tyle przejazd „Wisełką” z Krakowa zajmował już około pół godziny dłużej.

Od rozkładu 2001/2002 pomimo wydłużającego się czasu przejazdu postanowiono Wisełce z Krakowa wbić kolejny gwóźdź do trumny zmieniając jej kategorię na pociąg pospieszny co składu nie przyspieszyło podwyższając jedynie cenę biletu. Jednocześnie w tym samym czasie mieszkańcy Chybia i Mnicha zaczęli wpadać w coraz większą irytację spowodowaną tym, że część pociągów, w tym Wisełka i Czantoria, przejeżdżała przez ich miejscowość bez zatrzymania. Celem wymuszenia wstawienia postojów coraz częściej dochodziło do zerwań hamulca przez podróżnych, tych zainteresowanych opuszczeniem pociągu w Mnichu.

Aby jeszcze bardziej zniechęcić podróżnych do obu pociągów w roku 2002 oba pociągi oznaczone zostały w rozkładzie symbolem G czyli kursuje do odwołania. Jednak skończyło się tylko na straszeniu, ale w rok później okrojono skład z Krakowa, który w jednym okresie jeździł w każdy weekend, a w innym tylko w niedziele. Oczywiście zakrawa to na klasyczne wygaszanie popytu.

Od roku 2004 „Czantoria” kursowała z Częstochowy w każdy weekend natomiast „Wisełka” z Krakowa w weekendy od kwietnia do października. Zmieniono także kategorie pociągów na osobowe – przyspieszone, a mieszkańcy Mnicha i Chybia doczekali się postojów pociągów na przystanku Chybie Mnich. W roku 2005 województwo małopolskie wycofało się z dotacji Wisełki, która kursowała do 9 stycznia wracając rok później. Jednak pomimo powrotu Wisełki nie wrócili do niej podróżni i w rok później już nie wróciła do rozkładu jazdy.

Czantoria kursuje do dziś w relacji Częstochowa – Wisła Głębce, ale należy dodać, że w roku 2001 miała warszawski epizod. Dwa wagony pociągu „Skarbek” jadące z Warszawy przeczepiano w Katowicach do Czantorii natomiast w drodze powrotnej wagony Wisła – Warszawa w Katowicach doczepiano do składu Praga – Warszawa.

Za tydzień kolejna międzynarodowa legenda – Batory.

TEKST: Przemysław Szczepanek
ZDJĘCIE: Tomasz Bujok
Na zdjęciu: Pociąg WISEŁKA w Ustroniu 

2 komentarze

  1. W roku 2007 jak zaczynałem studia w Krakowie pisałem do PR o studencki pociąg przynajmniej w piąteki i niedziele relacji Kraków-Wisła-Kraków. Swoją prośbę motywowałem dużym zainteresowaniem innych studentow. Odpowiedź rozbawiła mnie do łez. PR nie uruchomią takiego połączenia ponieważ w latach ubiegłych jeździł pociąg „Wisełka” na tej relacji w terminach lipiec – sierpień i nie prawdą jest, że cieszył się zainteresowaniem studentów.
    No cóż, tak wygląda rozkład bo jakby Ci co go ustalają chodzili do szkoły to by wiedzieli że w podanym terminie są wakacje.

  2. Raz jechałem tym kilkudniowym pociągiem OSTRAVA-KRAKÓW GŁ było to po świętach grudniowych frekwencja ok 75 % .Nie ukrywam,że taki pociąg przydał by się na naszym terenie 🙂

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *