Tunel naznaczony historią

Dzisiaj kilka słów o jednym z najbardziej specyficznych i charakterystycznych miejsc sieci kolejowej województwa śląskiego. Mowa o mającym długość 268 metrów tunelu pod centrum Bielska-Białej w ciągu linii kolejowej nr 139. Gdyby nie ta konstrukcja, w kierunku Żywca i Zwardonia prawdopodobnie torów nie byłoby w ogóle, bądź jechalibyśmy tam pociągiem bardzo, bardzo okrężnymi trasami.


Każda z osób korzystających z linii S5 wie, że wyjeżdżając z Bielska-Białej w kierunku Żywca głównym punktem programu szczególnie dla młodszych podróżnych jest przejazd tunelem kolejowym w Bielsku-Białej. Tunel usytuowany jest między bielskim dworcem głównym, a przystankiem w Lipniku. Jest to także jedno z tzw „wąskich gardeł” linii nr 139, gdyż z powodu braku skrajni (skrajnia to zarys poza który nie mogą wystawać żadne elementy taboru aby umożliwić swobodny ruch pojazdów szynowych) przejazd przez tunel jest jednotorowy.

Co prawda tunel, który powstał w latach 1876 – 1877, metodą drążenia, planowano obdarzyć w latach 80 ubiegłego wieku drugim torem, ale okazało się, że właśnie z powodu elektryfikacji linii kolejowej do Żywca zabrakło skrajni na zabudowę zelektryfikowanego drugiego toru. Jedną z metod, które miały pozwolić na dobudowanie kolejnego toru miało być pogłębienie tunelu, ale okazało się to niemożliwe z powodu skanalizowanych pod konstrukcją rzek Nipru i Młynówki. Aby zmieścić tam dwa tory oraz sieć trakcyjną należałoby obniżyć jego poziom zaledwie o metr, ale niestety, póki co, jest to niemożliwe.

W przeszłości jeszcze, przed elektryfikacją odcinka do Żywca w tunelu znajdowały się dwa tory z czego jeden z nich kończył się przy wylocie tunelu w kierunku Żywca i był wykorzystywany jako tor wyciągowy. Później został skrócony, a kozioł oporowy, który go kończy znajduje się początku tunelu od strony Hotelu Prezydent.

Zniszczenia po wysadzeniu tunelu w 1939 roku.
Fot. www.beskidia.pl

Tunel przetrwał do dzisiejszych czasów pomimo zawirowań historii. Ma wysokość sześciu metrów, a jego strop znajduje się 1,5 metra nad poziomem jezdni. W nocy z 2 na 3 września 1939 roku obiekt został wysadzony przez 21 Batalion Saperów. Jednak kilka tygodni później tunel został odbudowany, a ruch pociągów przywrócony.

Sprawne oko zauważy, że nie w każdym z miejsc tunel ma wysokość 6 metrów. W jednym strop tunelu jest obniżony. W obniżeniu umieszczone zostało przejście, które umożliwia przechodniom skrót z Placu Bolesława Chrobrego do ulicy Barlickiego, a tym samym w okolice bielskich centrów handlowych.

Wyjazd w kierunku Żywca

Tunel przebiega pod ulicą 3 Maja i Zamkową rozpoczynając się przed Hotelem Prezydent, a kończąc za skrzyżowaniem ulic Zamkowej i Bohaterów Warszawy. Dziś można powiedzieć, że gdyby nie bielski tunel nie dałoby się w żaden inny sposób przeprowadzić linii kolejowej z Bielska do Żywca. Jednak przebieg linii kolejowej do Żywca nie tylko z powodu tunelu zmienił historię Bielska-Białej, ale także wykopu, który do niego prowadzi. Z tego powodu nigdy nie powstała wschodnia część ulicy 3 Maja, a okolice bielskiego teatru zostały do dziś niezagospodarowane. W przeszłości wiele osób podnosiło głosy, że tunel powinien być dłuższy, aby linia kolejowa nie dzieliła miasta, ale jak na razie, poza pojedynczymi głosami, nikt nie podnosił tego tematu, a linia kolejowa może i dzieli Bielsko, ale łączy Śląsk z Beskidami.

Pojawia się natomiast inna koncepcja zagospodarowania okolicy wjazdu tunelu przy teatrze, ale tym napiszemy jak sprawa będzie na tak zaawansowanym etapie, że będzie można powiedzieć, że można poszukiwać metod, by ją zrealizować.

19 komentarzy

  1. Świetny artykuł!
    Właśnie dokładnie informuje nas o tym, dla czego nie mamy linii dwu torowej dalej… trzeba by zmienić przebieg Nipru… Ale to tylko kwestia „kasy” 🙂 A kiedyś jeszcze był pomysł, aby koło teatru zbudować przystanek Bielsko-Biała Centrum….. 🙂
    Szanowna Redakcjo!
    Jestem mieszkańcem Bielska-Białej i stałym czytelnikiem Państwa portalu. Zawsze cieszą mnie informacje z mojego regionu. Jednak mam WILKĄ PROŚBĘ….
    Podobnie jak InterCity, czy nawet PKS Bielsko-Biała, piszą Państwo – pewnie nie świadomie – nazwę mojej miejscowości błędnie.
    W programach telewizyjnych dr Miodek wielokrotnie wyjaśniał, co znaczy ŁĄCZNIK w nazwie miejscowości. Moje miasto, podobnie jak Czechowice-Dziedzice, powstało z połączenia dwu odrębnych miejscowości! – stąd w nazwie znajduje się łącznik – ta mała kreseczka… Prawidłowa pisownia nazw to Bielsko-Biała i Czechowice-Dziedzice! Natomiast w przypadku miejscowości, gdzie drugi człon nazwy jest określeniem lub przymiotnikiem, np. Goczałkowice Zdrój, nie używamy „łącznika (-)”.
    Dziękuję za przeczytanie „mojego wywodu” i jako mieszkaniec „dwu miasta”, bardzo proszę o poprawną pisownię nazwy mojego miasta. Serdecznie pozdrawiam i czytam dalej! 🙂

    1. Panie Pawle, dziękujemy za zwrócenie uwagi. Oczywiście zazwyczaj stosujemy tę, wskazana przez Pana, odpowiednią formę pisowni miasta Bielsko-Biała.

    2. czy ktos sie orientuje czy w ogole jest mozliwe technicznie aby ten tunel jednak obnizyc i zmiescic te dwa tory,oraz co technicznie (nAWET jesli jest to drogie) nAlezy zrobic zeby mozna było ten teren obnizyc

  2. Mówiło się, owszem, o stacji przy teatrze, a mnie zawsze zastanawiało, dlaczego taka stacja nie mogłaby powstać … w tunelu! Byłoby takie bielskie metro 🙂 Stacja mogłaby mieć z 200 m długości, jedno zejście na wysokości teatru, drugie przebijając się przy schodach jako przedłużenie 11 Listopada. Na pewno byłaby to konieczność, gdyby wreszcie powstała SKM-ka. Ech, marzenia…

    1. Jakie piękne marzenia….., ale wtedy by nie było drugiego toru w tunelu 🙁
      Myślę, że lepiej dwa tory + przystanek Bielsko-Biała Centrum, ale Twój pomysł jest całkiem, całkiem…. 🙂
      Pozdrawiam wszystkich 🙂

      1. Ale drugiego toru i tak nie ma 🙂 No i nie zapowiada się, żeby miał być, choćby ze wspomnianych w artykule powodów. A miejsce na peron jest. Może dożyję… 🙂

        1. SKM-ka….. Kiedyś „doszły mnie słuchy”, że był plan, aby wszystkie pociągi „osobowe” – czyli nie pośpieszne, expresy, itp. – kończyły bieg w Wilkowicach, albo w Leszczynach. W tym celu – podobno – zbudowano drugi tor na tym odcinku i dodano tor odstawczy w Leszczynach, po drugiej stronie pierwszego peronu. Ale wyszło jak zawsze…. 🙂 Dobranoc wszystkim! 🙂

  3. Drugi tor do Wilkowic dobudowano nie dlateto, aby kończyły tam pociągi pospieszne, ale aby zwiększyć przepustowość tego odcinka w przypadku budowy linii kolejowej do Szczyrku, który to plan niestety zarzucono. Puszczanie pociągów dalekobieżnch do Wilkowic mija się z celem, jeżeli już to do Żywca.
    Natomiast kończenie biegu pociągów z Katowic zamiast w Bielsku w Wilkowicach jest jak najbardziej zasadna. Co do samej SKM to mi naprawdę nie wiem czy stanie się to za mojego życia, a jestem rocznik 87 😀

  4. Źle przeczytałem komentarz Pawła 😀 Przpraszam, ale jesteśmy zgodni, że pociągi osobowe mogą kończyć bieg w Wilkowicach 🙂

    1. Dzięki za info! – faktycznie były takie piękne plany, aby położyć tor do Szczyrku… 😉
      A przez rzekę Białkę, przed Lipnikiem, przez wiele lat był położony drugi most kolejowy pod drugą nitkę linii. Dopiero – całkiem nie dawno – rozebrano użytkowany most i w jego miejsce wstawiono ten przygotowany dla drugiej nitki… 🙂
      A takie „mikro” SKM do Wilkowic – przedłużenie osobowych kończących w Bielsku-Białej, może i by miało rację bytu! Pozdrawiam! 😉

      1. Ożywić linię przez Wapienicę do Jaworza Jasienicy, wybudować jeszcze kilka przystanków (przy osiedlu Polskich Skrzydeł, przy Filarowej, przy Teatrze, przy Gemini), mijanki i puścić pociągi Wilkowice-Bystra – Jaworze-Jasienica – będzie SKM-ka jak ta lala.

  5. Brawo, fajnie to opisaliście i wzbudziliście dyskusję. I to chodzi.
    Pytanie, jak pomysł SKM-ki widzą władze Bielska-Białej i powiatu bielskiego?

    1. Na własne oczy widziałem plan tej bielskiej SKM-ki (niestety nie mam go, tylko widziałem) i ile razy się coś mówi o kolei w BB tyle razy ten temat trafia na tapetę. Niestety, jakby szły za tym działania w tym tempie ile się o tym mówi, to dzisiaj byłoby ta SKM-ka gotowa dwa razy. A tak niebawem znów o planach jej budowy usłyszymy jak tylko będzie coś o kolei.

      1. W Tychach właśnie – parę lat temu – zbudowano „mini SKM”. Dodano przystanki pod głównymi ulicami przecinającymi linię kolejową i znaleźli się podróżni. Pociążki śmigają i wszyscy są zadowoleni. Jakby w B-B dodano kilka przystanków – w tym głównie właśnie B-B Centrum i B-B Gemini Park – nawet nie pomażę o kierunku Jasienica, to myślę że ilość pasażerów znacznie by wzrosła! 🙂

  6. czy ktos sie orientuje czy w ogole jest mozliwe technicznie aby ten tunel jednak obnizyc i zmiescic te dwa tory,oraz co technicznie (nAWET jesli jest to drogie) nAlezy zrobic zeby mozna było ten teren obnizyc

  7. Witam serdecznie ! Bardzo mnie cieszy że jest tak dużo entuzjastów koleji w Bielsku -Białej .Mam marzenie pełnego ruchu kolejowego na liniach BB / Skoczów / Cieszyn , BB /Żywiec/Zwardoń oraz BB /Kraków czyli linie kolejowe bardzo ważne .BB /Katowice ok.Przez pełny ruch rozumie czasy z lat 60 ych i 70 ych kiedy pociągów było bardzo dużo z BB. Ostatnimi czasy miałem okazje otrzymać info o walce w sprawie lini 190 . Powiem krótko lepiej sobie kupię makietę kolejową tej lini i będzie ok . Stosunek władz BB do koleji i wizja koleji w Polsce to stanowisko :co nas interesuje przyszłość liczy się teraz żadnej wizji na przyszłość !!!.Prosze zobaczyć siatkę połączeń w Czechach i pociągi pełne ludzi ! Bardzo chciałbym żeby nasz region ożył kolejowo ! Patrząc na stacje kolejowa BB puste tory i puste magazyny gdzie kiedyś stało mnóstwo pociągów towarowych można zapłakać przecież stamtąd można ładować tiry na tory !!! No ale cóż może jestem już za stary i nie mam racji pozdrawiam i wyrażam szacunek dla Portalu który tak fajnie informuje i wszystkich którzy kochają pociągi i mają wizje o lepsze jutro dla PKP pozdrawiam

    1. Dzięki za opinię. Jedna sprawa. Nikt nie jest za stary. Każdy jest ważny. Czytając takie opinie ZAPEWNIAM, że będziemy dalej starać się o przyzwoity transport kolejowy w naszym regionie. Roboty jest dużo, ale będziemy to robić dalej, bo proszę wierzyć, takie opinie jak Pańska, mobilizują nas do jeszcze większego wysiłku. Zresztą zapraszam jutro rano na nasz portal. Też będzie o naszej małej cegiełce, by ułatwić ludziom życie. Pozdrawiam

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *