Jazda z Żuławską Koleją Dojazdową

  • Dla wielu przebywających na urlopach nad Zatoką Gdańską obowiązkową wręcz pozycją jest jazda kolejką wąskotorową wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Tamtejsza wąskotorówka dziś funkcjonująca jako Żuławska Kolej Dojazdowa. To jednak tylko mały fragment systemu, który do połowy lat dziewięćdziesiątych jeszcze w ramach starego PKP funkcjonował jako Gdańska Kolej Dojazdowa. Gdańska, bo i do Gdańska do lat siedemdziesiątych wąskotorowym pociągiem można było dojechać.

Powstanie wąskich torów na Żuławach wiąże się z działalnością w tym rejonie cukrowni. Ostateczna ich sieć ukształtowała się na początku XX wieku. Uruchamiano wtedy m.in. pociągi kąpielowe z Gdańska Wąskotorowego do Stegny i Sztutowo, a także wąskotorowe połączenie Gdańska z Malborkiem. Pod koniec II wojny światowej Niemcy przedłużyli tor ze Sztutowa do Krynicy Morskiej. Dziś przysporzyłoby to na pewno kolejce pasażerów, jednakże już w latach pięćdziesiątych tor rozebrano. W latach siedemdziesiątych XX wieku lewobrzeżna część kolejki została zlikwidowana, jednak prawobrzeżna nadal z powodzeniem funkcjonowała. Można było skorzystać z połączeń z Nowego Dworu Gdańskiego do Sztutowa i stacji Prawy Brzeg Wisły, a także do Lisewa koło Tczewa i Malborka-Kałdowa. Funkcjonowało też połączenie z Lisewa do Malborka, co pozwalało miłośnikom wąskich szlaków zaliczyć swoiste kółko z i do Nowego Dworu Gdańskiego.

Trudny czas dla kolejki nastał na początku lat dziewięćdziesiątych. Głównie dlatego, że odbiorcami towarów i pasażerami byli na Żuławach najczęściej mieszkańcy PGR-ów, które padły, a których było tu sporo. Jeszcze w latach osiemdziesiątych zamknięto linię Lisewo-Malbork, a już na początku lat 90. zamknięto linię do Malborka, która przecież w normalnym kraju funkcjonowałaby do dzisiaj wożąc wypoczywających nad morzem wczasowiczów do malborskiego zamku krzyżackiego. Potem padła linia z Nowego Dworu do Lisewa. Do 1996 roku, kiedy PKP zamknęły Gdańską Kolej Dojazdową jeździły pociągi z Nowego Dworu do Sztutowa i wakacyjne ze Sztutowa do stacji Prawy Brzeg Wisły.

Na szczęście, dzięki pasjonatom pozostały i wciąż funkcjonują linie z Nowego Dworu Gdańskiego do Sztutowa i stacji Prawy Brzeg Wisły. Dziś jako Żuławska Kolej Dojazdowa. W tym roku pociągi kursują tylko na odcinku nadmorskim, bo na linii ze Stegny do Nowego Dworu Gdańskiego remontowany jest słynny most obrotowy. Dlatego bazą taboru stała się stacja Stegna Gdańska, na której nocują dwa wagony motorowe produkcji rumuńskiej MBxd2 i jeden wagon Bxhpi, również rumuński. Skład, który wozi turystów to właśnie wagon MBxd2 i wagony turystyczne.

Trasa zaczyna się w Sztutowie. To dzisiaj zwykły przystanek, ale z trójkątem torowym. Skład wjeżdża od strony Stegny z wagonem MBxd2 na czele, by potem wycofać z pasażerami i zmienić na trójkącie kierunek jazdy. Po krótkim odcinku między sztutowskimi domami pociąg dojeżdża do Drogi Wojewódzkiej 501, wzdłuż której biegną dalej tory. Pierwszy przystanek to Sztutowo Muzeum przy dawnym niemieckim obozie koncentracyjnym Stuthoff. Tuż przed Stegną tor odchodzi od drogi i między domami prowadzi do położonej na trójkącie stacji Stegna Gdańska. Wcześniej jest jeszcze przystanek Stegna PKS przy dworcu autobusowym w Stegnie. Niedługo potem linia znów dochodzi do DW501, wzdłuż której biegnie – poza odcinkiem w Jantarze – aż do Mikoszewa. Pociąg zatrzymuje się kolejno na przystankach Junoszyno, Jantar Młyn, Jantar Port, Jantar (to jedyna na tej trasie mijanka, aktualnie niewykorzystywana), Jantar Leśniczówka i Prawy Brzeg Wisły, gdzie istnieje tor umożliwiający obrót składu.

Stacja Prawy Brzeg Wisły nie musi być jednak końcem wycieczki i oznaczać powrotu po kilkunastominutowej przerwie na zmianę czoła pociągu. Warto przejść przez Mikoszewo do czynnego w wakacje promu przez Wisłę i przejście wzdłuż rzeki aż do jej ujścia. Taka piesza wycieczka zajmie akurat tyle czasu, aby zdążyć na kolejny kurs wąskotorówki. Tak czy inaczej Żuławska Kolej Dojazdowa do atrakcja godna polecenia.

Tekst i foto: Tomasz Szymczyk

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *