Piętrowy Bolek i Lolek

Dziś tekst, który miał się ukazać w sobotę, ale postanowiliśmy opublikować go dopiero dzisiaj. Ale warto było czekać, bo na pewno u wielu z was wrócą wspomnienia. Wspomnienia dziecięcej podróży pociągami. Pewnie wielu z was pamięta ten tabor z wycieczek z góry do Zwardonia lub Wisły. Na linii wiślańskiej był moment, że były one wiodącym typem taboru na większości połączeń. Choć stary typ wagonów piętrowych mogliśmy podziwiać, albo korzystać z ich uroku na większości linii w regionie.


Tekst podzieliliśmy na dwie części. Dziś opowiemy o starszym typie piętrusów w początkowej fazie oznaczanym jako Bipa, a później Bhp. Choć wcześniejsza Bipa weszła w żargon kolejowy na tyle stale, że pozostała już na zawsze jako określenie tych wagonów. Za tydzień zaś o nowszym typie wagonów zwanych Bohunami, ale to za tydzień…

W dobie państw bloku wschodniego oraz wzajemnej współpracy jednym zakładem, który produkował wagony piętrowe na potrzeby własne oraz państw zależnych od ZSRR był wschodnioniemiecki zakład w Gorlitz. Wagony piętrowe starszego typu zaczął produkować w roku 1959 i robił to bez przerwy do roku 1977. Co bardzo ważne, pierwsze dostawy wagonów piętrowych na sieć PKP zostały skierowane dla GOP-u. Potrzeby przewozowe były w tym czasie tak ogromne, że pociągi (głównie na trasie do Zwardonia) jeździły zestawione z dwóch zestawów czterowagonowych przedzielonych często w środku wagonem klasy 1. Natomiast standardowy zestaw, który jechał do Wisły czy Raciborza był krótszy o jeden zestaw z czterech wagonów. W późniejszych latach w relacji do Wisły jeździł także wagon bagażowy co było zbawieniem dla miłośników białego szaleństwa.

Wraz z biegiem lat niektóre skrajne wagony w wyniku uszkodzeń były wyłączone z zestawów i tak powstawały wersje trzy, a nawet dwuwagonowe. Te ostatnie można było spotkać np. na trasie z Bielska-Białej do Cieszyna. W ostatnich latach skład zaczynał obieg w Bielsku–Białej o godzinie 3:58, skąd przez Cieszyn jechał bezpośrednio do Zebrzydowic, potem wracał do Cieszyna i przed godziną 11 jechał do Bielska–Białej. „Kult” piętrusów na linii z Bielska do Cieszyna był tak duży, że jeszcze parę lat przed całkowitym zaprzestaniem przewozów na tej trasie kursowała lokomotywa EU-07 z zestawem dwuwagonowym, nazywanym także Bolkiem i Lolkiem robiąc w ciągu dnia tylko parę kursów z Bielska–Białej do Cieszyna po godzinie 4 rano i z Cieszyna do Bielska–Białej po godzinie 11. Piętrusy dobrze trzymały się także na Zwardoniu i Wiśle, ale z roku na roku coraz większa ilość zastępowana była jednostkami EN57.

Co warte napisania, nawet w latach 2000 na trasie z Zebrzydowic do Czechowic jeździł skład wagonów piętrowych (cztery wagony). Pociąg miał nawet swoją nieoficjalną nazwę „Piwosz” i jeździł o 5 rano z Zebrzydowic do Żywca skąd wracał na pusto do Bielska–Białej i po godzinie 15 jechał jako skład Bielsko Biała Główna – Zebrzydowice (a w latach 80 nawet do Jastrzębia-Zdroju) Nawet później kiedy Bip nie było już na Śląsku, wspomniany skład jeździł jako zestawiony z lokomotywyEU07 i dwóch wagonów klasy pierwszej oczywiście oznaczonych jako druga. Co się tyczy klasy pierwszej, to kiedy ta często pojawiała się z wagonami piętrowymi to kursowała cały rok poza okresem wakacyjnym, bo wagony klasy 1 na ten okres były włączane do pociągów pospiesznych.

Co do pociągów pospiesznych i braku wagonów na „sezon” to zdarzało się, że Bipy jeździły z pociągami pospiesznymi. Przykładem może być pociąg pospieszny Pogoria z Raciborza do Ełku, który w latach 80 był zestawiony z kuszetki, czterech lub więcej wagonów piętrowych, ale był to odosobniony przykład. Większość pociągów pospiesznych była zestawiana z wagonów piętrowych nowego typu, ale o tym za tydzień.

Wagony sypialne czy kuszetki z Bipami? Taki zestaw można było spotkać w porannym osobowym składzie z Bielska–Białej do Wisły Głębiec, który prowadził wagony bezpośrednie z Warszawy Wschodniej, a także w pewnym okresie też Łodzi Fabrycznej. Skład ten po pozostawieniu w Głębcach wagonów z Warszawy i Łodzi cały dzień jeździł do Goleszowa i wracał wieczorem do Bielska-Białej z wagonami do stolicy i Łodzi.

Przed elektryfikacją normalnym widokiem był pociąg z Orzesza do Jastrzębia-Zdroju, Jastrzębia-Zdroju do Cieszyna czy Wodzisławia Śląskiego prowadzony lokomotywą parową i zestawem Bip. Co do lokomotyw parowych to warto dodać, że linia z Żywca do Zwardonia została zelektryfikowana dopiero po roku 1987, więc takie zestawienie jeździło tam najdłużej.

Na potrzeby PKP wyprodukowano ponad 1900 sztuk pojedynczych wagonów. Ich kres w naszym regionie miał miejsce gdzieś koło lat 2007/2008. Część „śląskich” wagonów była kasowana, a część odsyłano w inne regiony kraju. Jeszcze rok temu pozostałe zestawy obsługiwały linię Chojnice – Gdynia – Hel. Dziś już nie kursuje żaden, a jeden Bolek i Lolek czeka na lepsze czasy w skansenie taboru w Pyskowicach.

Tekst: Przemysław Brych

Zdjęcie: Damian Kazimierczak 

6 komentarzy

  1. Pare faktów z życia Bip. Piwosz to skład Bipa + 2 osiowy wagonik relacji Bielsko-Czehowice Dz.- Zebrzydowice a wagonik z browaru Żywiec do Watykanu. Jak to z Zebrzydowic jechało i wracało nie ale pare razy ten składzik widziałem.
    Birlsko -Cieszyn na dwupaku to schyłek linii. Za lat 80-ych Bipy tam nie jeździły. Raczej EU07 i 3 ryflaki.
    Na Zwrdoń jeździli poczta, klasa 1 Biba +Bipa. Na Wisłe klasa 1 +Bipa w niektorych składach bagaż +klasa 1 + Bipa
    Na Wiśle pod koniec ich istnienia kursował skład Gdynia-Wisła-Gdynia 2 sypialne i Bhp dwupak. To rano przyjeżdżało okolo 8 i wyjazd 20 z hakiem ostatni skład z Głebiec. Tam 1 wagonik 2 klasy wystarczyłby ale dwupak gwarantował wyciągnięcie Wlab-ów z toru niezelektryfikowanego. Odtatni sfocony przeze mnie skład pietrowy tez był ciekawy EU07-111 parafii Ostrów Wlkp i Bipa czteropak parafii Piotrków. Chyba 2007 rok. Miałem wrażenie że ostatnie Bhp zostały tu sprowadzone a nie odesłane w kraj.
    Warszawa była ciekawa. Skład przyjeżdżał z Katowic Bhp + 1 + Wlab. Czasem 1/2 . Pierwszym kursem 5 z minutami z Katowic. Był czas że Łódz Fabr jeździła w tym składzie ale z powrotem zawsze to na Bielsko jako ostatni skład jechało i tam łaczyli z resztą Warszawy. Doprze po 23 w Katowicach. Poza epizodem z Gdyńskim składem to zawsze na jeden/dwa ryflaki wracały. Bywało że nie odczepaiali warszawiaków i w dzien ten poważny skład robił ture Wisla Ģlębce-Chybie /cos kole 10.40 z Głębiec/ -Wisła Głebce-Goleszów-Wisła Głebce. Często na warszawskim obiegu była ET21-70 lub inna niska bo na tym obiegu 70km/h wystarczało.
    A dla mnie najciekwaszy smład na Śląsku to był Katowice-Legnica-Katowice. On zawsze latem jeżdził w postaci czteropaka Bhp+bagaż. No i ten lok SU46. Ale jedna rzecz z perspektywy lat mnie ciekawi. Po co był bagaż na Wiśle, Zwardoniu, Legnicy. Tam nigdy nie dało sie włozyc roweru, bagazu… zawsze był zamkniety tylko Nego ekscelencja Pan Kierownik wycbylał sie dając odjazd. Wagon był jako przedział służbowy? Inna rzecz że jadąc w trase rowerem to człowiek wiedząc ze jedzie Bipa czy EN57 był pewny że z rowerem wejdzie do zuga. Dziś nowoczesne wozy i człowiek jest pewny że bedzie problem ;-(

  2. bip y obsługiwały też Katowice- Nysa odjazd z Katowic 23.38 przez Jaworzynę Śląską ,Katowice-Brzeg odjazd 1638, Katowice -Wrocław przez Oleśnice

  3. Z czasem Bipy jeździły tylko do Bielska,bo jak się nie mylę były jakieś problemy w tunelu w Bielsku. Natomiast Bhp można było często spotkać na porannym pociągu Racibórz – Bielsko Biała, który zabierał w głównej mierze Pszczyńska młodzież na zajecia do szkol do Czechowic Dziedzic

  4. To jeszcze dorzuce pare planowych tras gdzie składy Bhp były codziennością a więc Bytom-Kędzierzyn, Bytom-Wieluń Dąbrowa planowo z bytomską ET21,Oświęcim-Racibórz, Katowice-Rybnik, Rybnik-Zabrze Makoszowy, Bielsko-Kalwaria Z. Tu czasem niektore kursy na 2×Bhp i zapewniam że skład pełniutki, ciągniety na 2xSP42 z Trzebinii. Także ogryzki Bielsko-Kozy, Bielsko-Kęty. No i Bielsko-Wadowice (Ty2 Chabowka) . Fosowskie-T. Góry, Kędzierzyn-Strzelce-Fosowskie. Wbrew pozorom na śląsku w latach 80-ych łatwiej było trafić pietrusa niż kibelka

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *